{"id":2608,"date":"2023-07-25T16:28:03","date_gmt":"2023-07-25T15:28:03","guid":{"rendered":"https:\/\/amsterdamopdekaart.nl\/blog\/?p=2608"},"modified":"2023-07-25T17:24:20","modified_gmt":"2023-07-25T16:24:20","slug":"aviateurs-in-amsterdam","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/amsterdamopdekaart.nl\/blog\/2023\/07\/aviateurs-in-amsterdam\/","title":{"rendered":"Aviateurs in Amsterdam"},"content":{"rendered":"\n

Met gammele vliegtuigjes werden tussen 1909 en 1914 vanuit weilanden rond de stad diverse vliegshows gehouden. Een ervan werd met een filmcamera vastgelegd.<\/p>\n\n\n\n\n\n\n\n

Zes jaar nadat de gebroeders Wright op 17 december 1903 de allereerste gemotoriseerde vluchten maakten steeg ook in Nederland een toestel op. Bij Etten-Leur verzorgde de Franse graaf De Lambert in juni 1909 een vliegdemonstratie, de eerste in Nederland. Ook in Amsterdam werd dat jaar een vliegshow gehouden, maar die werd een grote teleurstelling. <\/p>\n\n\n\n

1909: niet omhoog<\/h2>\n\n\n\n

De Haagse impresario M. de Hondt had de Franse vlieger Louis Gaudart<\/a> (1885-1913) met zijn Voisin-toestel gecontracteerd om op 14, 15 en 16 augustus 1909 enkele vluchten te maken. Daartoe was het veld van voetbalclub R.A.P. afgehuurd, op het landgoed Oud-Roosenburgh in de Watergraafsmeer. Er stonden nog tribunes die voor een interland Nederland-Engeland gebouwd waren.<\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/a>
Algemeen Handelsblad 12-8-1909, via Delpher<\/a><\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n

Bij een proefvlucht kwam het toestel met een vleugel in een sloot terecht. Alle latere pogingen van ‘luchtschipper’ Gaudart om op te stijgen mislukten. Hij kwam niet hoger dan enkele meters. De mislukking leidde tot juridisch gekissebis tussen De Hondt en Gaudart. De een legde beslag op het toestel, de ander weet de mislukking aan een lekkende hangar.1<\/a><\/sup>Nieuws van den Dag 18-8-1909, via Delpher<\/a>.<\/span><\/p>\n\n\n\n

1910: nieuwe poging<\/h2>\n\n\n\n

In 1910 werd een nieuwe poging ondernomen. Uitgever Boon van het weekblad De Prins<\/em> haalde de Belgische aviateur Jan Olieslagers<\/a> en zijn Bl\u00e9riot-vliegmachine naar Nederland. Boon koos voor een weiland achter het caf\u00e9 Halfweg ’t Kalfje, aan de Amsteldijk, waar nu het Mirandapaviljoen staat. In het weiland werd een plankier gelegd van 10 bij 200 meter dat als start- en landingsbaan moest dienen. Langs de dijk kwam een vier meter hoge schutting, om pottenkijkers het leven zuur te maken. Wilde je iets zien dan moest je een kaartje kopen, dat \u0192 1 (eerste rang) of \u0192 0,50 (tweede rang) kostte, te vergelijken met \u20ac 12 en \u20ac 6 anno 2019.2<\/a><\/sup>Waarde van de gulden versus de Euro<\/a>, IISG, prijspeil 2019.<\/span><\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/a>
De Tijd 7-9-1910, via Delpher<\/a>.<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n

Olieslagers stond bekend als de Antwerpse Duivel, waarschijnlijk omdat hij op zeker moment op een motorfiets met 80 km\/h het wereldsnelheidsrecord had gevestigd. De eerste dagen van de vliegweek werd er niet gevlogen door het slechte weer. Olieslagers deed \u00e9\u00e9n poging, maar die mislukte, volgens hem doordat de motor door slechte benzine onvoldoende vermogen had. Maar uiteindelijk kwam zijn toestel w\u00e9l echt van de grond, in tegenstelling tot dat van Gaudart. In vijf dagen maakte hij drie vluchten, waarvan twee op de slotdag. Dagblad De Courant<\/em> maakte een fotoverslag<\/a>. Na afloop van de vliegweek regelde Olieslagers bij vervoerder Van Gend en Loos op de Dam<\/a> persoonlijk het transport van het vliegtuig naar Leeuwarden, waar de volgende show op hem wachtte.<\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/a>
Olieslagers in zijn Bl\u00e9riot, bij Halfweg ’t Kalfje. Collectie Stadsarchief Amsterdam, HDAB00004000027_005<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n

Vliegshows waren begin jaren 1910 erg populair. Olieslagers nam alleen al in 1910 deel aan 15 shows, waarvan 9 in Nederland.3<\/a><\/sup>Lijst van shows: https:\/\/nl.wikipedia.org\/wiki\/Jan_Olieslagers#Het_pionierstijdperk<\/a><\/span> Voor de meeste toeschouwers was het de eerste gelegenheid in hun leven om zo’n wonderbaarlijke machine met eigen ogen te zien.

Door het geringe gewicht waren de toestellen erg gevoelig voor sterke wind. Daarnaast waren de linnen bekleding van de vleugels en gelijmde onderdelen niet goed bestand tegen regen. Om de kans op gunstig weer te vergroten duurden de shows daarom meestal meerdere dagen.

De vliegers maakten vluchten van ongeveer een kwartier en haalden daarbij diverse stunts uit. Ze zetten de motor uit om een glijvlucht te maken, een vol plan\u00e9<\/em>. Of ze duwden de neus omlaag voor een duikvlucht, een vol piqu\u00e9<\/em>. Loopings werden pas in 1913 uitgevonden.<\/p>\n\n\n\n

1911: de vliegweek op Rozenoord<\/h2>\n\n\n\n

De grootste Amsterdamse show werd in 1911 gehouden, van 29 april tot en met 7 mei. Er waren drie vliegers ingehuurd:<\/p>\n\n\n\n