Kantoor en wachtgebouw van de Haven Arbeids-Reserve (HAR). Behalve het aanneembureau waren er een conciërgewoning, een uitbetalingskantoor, een verbandkamer, douches en een door de Volksbond geëxploiteerd schaftlokaal in het gebouw. In de kelder kwam een kluis. Architecten waren J.W. Hanrath en D.F. Slothouwer.
In 1951 kwam er een extra verdieping op het voorste gedeelte, ontworpen door Commer de Geus. Die verdieping is bij een latere verbouwing aanzienlijk gewijzigd.
De HAR, opgericht in 1919, was tijdens de Eerste Wereldoorlog ingesteld als Havenreserve. Havenwerkgevers verenigd in de Scheepvaartvereeniging Noord konden er laad- en losklussen melden die niet door hun vaste personeel konden worden verricht. Dat werk werd hier onder de aanwezige bootwerkers verdeeld ('bestoken'), die meteen aan de slag konden, hier in het Oostelijk Havengebied of in de westelijke (hout)havens. De HAR garandeerde elke ingeschreven arbeider naast het klusloon een wekelijks minimumloon, werk of geen werk. In 1921 waren er zo'n 2800 arbeiders ingeschreven bij de HAR.
Eerder stonden hier een koffiehuis van de Volksbond en een uitbetalingskantoortje van de Scheepvaartvereniging.
Vanwege het solide uiterlijk had het gebouw de bijnaam 'het fort'. De HAR had behalve dit gebouw kantoren in de Houthavens (Tasmanstraat) en aan de Piet Heinkade.
Na de Tweede Wereldoorlog ging de HAR verder als Samenwerkende Havenbedrijven, de SHB. In tegenstelling tot bij de reserve waren de arbeiders bij de SHB in vaste dienst. In 1982 of 1983 vertrok de SHB uit het Oostelijk Havengebied, waar de havenactiviteiten vrijwel geheel verdwenen waren. Een bijkantoor aan de Nieuwe Hemweg ging dienen als hoofdkantoor.
Het leeggekomen gebouw aan wat toen nog de Javakade heette werd vrijwel onmiddellijk gekraakt. Java- en KNSM-eiland waren destijds in trek bij stadsnomaden en kunstenaars, die er vrijwel onbeperkt hun gang konden gaan. De kraak werd gelegaliseerd, en in 1993 werd het pand in opdracht van woonstichting De Doelen verbouwd tot 21 woningen en 4 bedrijfsruimten (ontwerp Koen Crabbendam, CASA Architecten). Anno 2026 wordt het pand beheerd door Lieven de Key, voortgekomen uit onder meer De Doelen.
De letters SHB staan nog altijd boven de hoofdingang.
Oorspronkelijk adres: Javakade 20-21.
Azartplein 1-47, Bogortuin 1
- Buurt:
- Oostelijk Havengebied, Oost
- Datering:
- 1921
- Ontwerp:
- Hanrath, J.W. & D.F. Slothouwer
- Bouwstijl:
- Oorspronkelijke functie:
- Kantoor
- Status:
- Bronnen & links:
- Over de HAR en de SHB: - A. Roegholt: Stukkezak, drinkekruik over de schouder. In Ons Amsterdam november 2001, web.archive.org/… - T. Heijdra: Kadraijers en Zeekastelen. Amsterdam 1993 - M.G. de Boer: De haven van Amsterdam en haar verbinding met de zee. Amsterdam 1926. - SAA, 1160 Archief van de Scheepvaart Vereniging Noord.
- Gekraakt: De Waarheid 7-1-1984, (Delpher) resolver.kb.nl/…
- Over het kunstwerk: geheugenvanoost.amsterdam/…
- Laatste wijziging:
- september 2026
Er zijn 5 afbeeldingen in de beeldbank van het Stadsarchief die gerelateerd zijn aan dit adres.