• 1850-1940
  • Wederopbouw
  • Na '65
  • Complexen
  • Personen & organisaties
  • Thema's
  • Bouwstijlen
  • Zoeken
  • - - - - - - -
  • Over, bronnen, copyright etc.
  • Privacyverklaring
  • start
  • Effectenbeurs, Beursplein 5-9

    Afbeelding uit: december 2011.
    Afbeelding uit: oktober 2018.
    Afbeelding uit: juli 2011.
    Afbeelding uit: juni 2013.
    Afbeelding uit: februari 2017. Gezien vanuit de Primark.
    Afbeelding uit: januari 2022. Het timpaan werd in 1924 toegevoegd. Beeldhouwer was C.A. Stout. Het toont een allegorie op het beurswezen. De vrouwenfiguur boven in het midden stelt de beurs voor. Ze wordt geflankeerd door de handelsgod Mercurius (links) en vrouwe Fortuna (rechts). Onder die drie figuren leunen de stroomgoden Amstel en IJ op een wapenschild met koggeschip.
    Afbeelding uit: maart 2013. In de hoeknis een reliëf van Mercurius, de god van de handel, reizigers en winst.
    Afbeelding uit: juni 2013. Balkon op de hoek Papenbrugsteeg - Warmoesstraat. De reliëfs in de nissen op de rand van het balkon tonen het koggeschip (het handelsschip waarmee de Amsterdamse handel groot werd) en het hoofd van handelsgod Mercurius.
    Afbeelding uit: juni 2013. Uitgang aan de Warmoesstraat.
    Afbeelding uit: juni 2013. Dit en nog twee terracotta reliëfs aan de gevel in de Warmoesstraat tonen de huizen die voor de bouw van de beurs werden gesloopt.
    Afbeelding uit: juli 2011. Warmoesstraat.
    Afbeelding uit: juli 2011. Warmoesstraat.
    Afbeelding uit: juni 2021. Warmoesstraat. Gedenksteen voor de dichter Vondel (1587-1679), die een tijd lang op het verdwenen nummer 110 woonde en werkte. Het beeld is in 1937 gemaakt door Gerarda Rueter.
    Afbeelding uit: augustus 2015. Het dak, gezien vanaf het dak van de Oude Kerk.
    Afbeelding uit: 1913. Architect Cuypers in de vestibule.
    Afbeelding uit: 1913. De grote zaal.
    Afbeelding uit: Circa 1880. Het Beursplein ligt waar ooit het water van het Damrak stroomde. Voor de demping in 1883 stonden ook hier huizen in de Warmoesstraat met hun rug aan het water van het Damrak. De brug op de foto is de Papenbrug. De huizen links daarvan staan waar nu de beurs van Cuypers staat.
    Afbeelding uit: 1914. Plattegrond, met indeling van de beursvloer op de eerste verdieping.
Bron afbeelding: SAA, bestand 010056914778.

    Het beursgebouw van architect Jos Cuypers is aanzienlijk traditioneler ontworpen dan dat van Berlage, waar de effectenbeurs aanvankelijk in huisde. De stijl neigt naar neoclassicisme. Ze sluit aan op die van de Bijenkorf, het derde grote gebouw aan het plein, min of meer gelijktijdig gebouwd.

    De aandelenhandel vond sinds 1903 plaats in Berlages koopmansbeurs. Daar was echter niet genoeg ruimte. Het verhaal gaat ook dat de effectenhandelaren ontevreden waren over Berlages 'socialistische' gebouw, en daarom snel een eigen beurs lieten bouwen. Daarvoor werden 26 oude panden gesloopt.

    In het interieur paste Cuypers veel marmer en gepolijst graniet toe.

    In 1928 werd het gebouw uitgebreid met Beursstraat 41-43/Warmoesstraat 108, naar een ontwerp van de gebroeders Van Gendt.

    Architect A.J. Kropholler was in de Telegraaf niet onder de indruk:

    Het gebouw is nog niet gereed, doch de gevel is reeds zoover af, dat men er een oordeel over kan vellen.

    Moge dit gebouw ook goede kwaliteiten hebben, het silhouet is niet teekenend als dat van de Koopmansbeurs, hetgeen voornamelijk daardoor ontstaan is, dat de dakschuinten zoover men zien kan, op één hoogte omloopen en niet tegen rechte muren of topgevels stuiten. Ook de vensters duiden noch door hunne plaatsing, noch door hun eigen vorm de binnenverdeeling van het gebouw aan, zoodat eigenlijk aan den hoofdvorm van dit gebouw niet veel te zien is en het dan ook in hoofdzaak niet kan gezegd worden een sprekenden vorm te hebben.

    Het gebouw heeft de hier opgenoemde kwaliteiten eenigszins gemeen met ons Paleis op den Dam, doch het is zeer de vraag of juist het Paleis op den Dam om die kwaliteiten mooi te noemen is. Een groot deel van den indruk, dien dit gebouw maakt, wordt toch veroorzaakt door zijn geweldige facaden van groote, grijze steenblokken, door zijn diep en vierkant uit de gespaarde raamopeningen en door zijn algeheele massiviteit, juist alle drie dingen, die men in de gevels van de Effectenbeurs vergeefs zoekt en die daarin misschien ook niet te leggen geweest zouden zijn.

    Het fel roode kleurtje van den gevel, waarin nog bovendien figuurtjes van andere kleuren baksteen voorkomen (onder de kroonlijst) de kroonlijst zelf, de gevel met groote raam-gaten, omrand door eenigszins krieuwelige figuren-lijstjes; dit alles maakt het gebouw niet rustiger en fraaier, noch imponeerender.

    Wat we in dit gebouw helaas missen, is het stempel van den vooruitgang. Niets nieuws zegt het ons en dat mochten we van een zoo groot en kostbaar gebouw toch wel verwachten.

      Effectenbeurs. Beursplein 5-9, Beursstraat 41-43, Warmoesstraat 108-126

      Datering:
      1914
      Ontwerp:
      Cuypers, J.Th.J.
      Bouwstijl:
      Um 1800
      Oorsponkelijke functie:
      Beurs
      Status:
      Rijksmonument (518417)
      Bronnen & links:
      Laatste wijziging:
      juli 2018

      Er zijn 99 afbeeldingen in de beeldbank van het Stadsarchief die gerelateerd zijn aan dit adres.

      Toon afbeeldingen Stadsarchief (99)

      Zoeken