Militaire nooddrinkwatervoorziening, gebouwd tussen 1899 en 1908 ten behoeve van de Stelling van Amsterdam. De installatie was bedoeld om in geval van een beleg de bevolking en zo'n 9000 paarden van water te kunnen voorzien.
Het complex omvatte een pompstation met schoorsteen, twee ontijzeringsinrichtingen, bezinkvijvers, ondergrondse reinwaterkelders en drie dienstwoningen. Ontwerper was kapitein-ingenieur R.P. van Royen.
Als bron diende het grondwater onder de Riekerpolder, dat gewonnen werd in putten ongeveer waar nu het Sportpark Sloten en de A4 liggen. Eenmaal hier gezuiverd tot drinkwater kon het via een leiding langs de Sloterweg en Overtoom bij de Stadhouderskade in het stadsnet worden gepompt.
Door stoomkracht aangedreven pompen in het machinegebouw zogen water uit de putten in de polder en pompten het omhoog naar de bovenste verdieping van de ontijzeringsgebouwen. In een aantal stappen werd het ijzerrijke water daar ontdaan van overtollig ijzer. Eerst werd het verneveld zodat het ijzer in het water oxideerde. De roestdeeltjes in het opgevangen water werden verwijderd door het water door een metershoge laag cokes te laten sijpelen. Vervolgens werd het in de met grind en zand gevulde filterbassins ontdaan van resterende vervuiling. Het schone water werd opgeslagen in de reinwaterkelders. De grootste van de kelders had een capaciteit van 11.000 m³: vergelijkbaar met het reservoir van het enkele jaren eerder gebouwde gemeentelijke pompstation aan de Haarlemmerweg.
Een deel van het complex, met het machinegebouw, kwam na 1945 in gebruik als zendstation van de luchtverkeersleiding van Schiphol. De zuidelijke, grootste ontijzeringsinrichting werd verbouwd tot opslag van onder meer camouflagenetten en gasmaskers. De noordelijke inrichting werd afgebroken voor de rijksweg A4, de Nieuwe Haagseweg.
Later werd het deel dat niet door de verkeersleiding gebruikt werd gekraakt. Dat terrein heet nu Rijkshemelvaartdienst.
Het machinegebouw, de filterbassins en de ontijzeringsinrichting zijn sinds 2018 gemeentelijke monumenten. De dienstwoningen (een voor de stoker, een voor de machinist, en de derde voor een onbekende functionaris) waren te ingrijpend gewijzigd om voor bescherming in aanmerking te komen.
- Deel van Stelling van Amsterdam
Oude Haagseweg 52-58
- Datering:
- 1901-1908
- Ontwerp:
- Landmacht
- Bouwstijl:
- Traditioneel bouwen
- Oorsponkelijke functie:
- Drinkwatervoorziening
- Status:
- Gemeentelijk monument (200904)
- Bronnen & links:
- Monumenten Inventarisatie Project
- Militaire drinkwatervoorziening: www.stelling-amsterdam.nl/…
- Monumentbeschrijving bMA
- Laatste wijziging:
- mei 2026
Er zijn 12 afbeeldingen in de beeldbank van het Stadsarchief die gerelateerd zijn aan dit adres.