De NV Maatschappij Amsterdams Goederenvervoer (M.A.G.V.) bouwde hier in 1888 een dubbel stalgebouw met wagenruimte, smederij en bergplaatsen. Dit gebouw was de wagenloods, de remise. Links en rechts ervan kwamen de stallen, met plek voor bij elkaar ruim 50 paarden.
Ontwerper van de gebouwen was de bouwkundige Jacob Bakker (Amsterdam 1860 - 1920). Andere ontwerpen van zijn hand zijn onder meer het winkelhuis Westermarkt 17 en de watertoren van wasserij Knottenbelt aan de Sloterkade.
De Singelgracht bij dit deel van de voormalige Schans was circa 1880 rechtgetrokken. Tot dan lag hier het bolwerk Oosterbeer. De Zeeburgerstraat bestaat sinds circa 1885. Daar werd tegelijk met het stallencomplex de gereformeerde Funenkerk gebouwd, met school en kosterij.
Het expeditiebedrijf bestond zeker al in 1874. In 1881 was Johannes de Zwart (Rotterdam 1851 - Amsterdam 1923) directeur. Het bedrijf bood zich destijds in advertenties aan voor het afhalen en bezorgen van koopmansgoederen en voor het transport van meubels en huisboedels. Het beschikte daartoe over karren (open en overdekt) en schepen. De stallen bevonden zich toen in het bouwblok tussen Kuipersteeg en Sint Barberenstraat, waar De Zwart ook woonde. In 1883 werd de onderneming een NV; De Zwart had 35 van de 80 toen uitgegeven aandelen. Met het door anderen ingelegde geld kon het bedrijf verder groeien.
Voor een transportbedrijf was dit indertijd een gunstige locatie. Vanaf de spoorlijn Amsterdam-Hilversum liep een goederenspoor via een brug over de Singelgracht pal rechts van het gebouw. Het vertakte daar: rechtdoor naar de Hoogte Kadijk en linksaf naar Sarphatistraat. De Rijnspoorwegmaatschappij had destijds een goederenstation aan het eind van de Sarphatistraat, met een grote loods tegenover de Oranje-Nassaukazerne. Later kwam er het spooremplacement langs de Plantage Doklaan. Er vielen zodoende veel goederen over te slaan van wegvervoer naar het spoor en vice versa; het is ons echter niet bekend of de M.A.G.V. daar een rol in speelde. In 1887 gunde de gemeente de Maatschappij het vervoer van vlees van het abattoir naar de slagers. Deze plek lag op de route tussen het abattoir en het meer bewoonde deel van de stad.
In 1890 had het bedrijf vier stallen en acht kantoren, verspreid over de stad. Het hoofdkantoor stond toen in de Haarlemmer Houttuinen. Tot de klantenkring behoorden ook de posterijen: het bedrijf lichtte de brievenbussen in de hele stad en bracht de postbodes met een koets naar hun wijk (tot 1906: toen kregen de bestellers een abonnement op de tram). De Zwart werd in 1894 opgevolgd C. Tamminga van Eysinga (1865-1928), die tot 1926 directeur zou blijven.
De paardenstal aan de Zeeburgerstraat werd in opdracht van de M.A.G.V. in 1925-1927 verbouwd tot een rij winkels met bovenwoningen. Architecten daarvan waren S. Visser en D. Schuhmacher. Het bedrijf legde zich in die tijd steeds meer toe op de exploitatie van gebouwen. In 1935 werd het goederenvervoer geheel gestaakt.
Het voorste deel van het gebouw rechts van de remise kreeg in 1936 de huidige vorm. Op de geveltekening wordt E. Tamminga van Eysinga genoemd als ontwerper daarvan. Deze Elly was een kunstenares, samen met haar zus Willy eigenaresse van de M.A.G.V. en dochter van de in 1928 overleden oud-directeur. In het pand was destijds een garagebedrijf gevestigd. Achter het non-descripte voorgebouw is nog altijd een deel te zien van de zijkant van de negentiende-eeuwse stal, inclusief toegang tot de hooizolder.
De remise was al in 1934 verbouwd tot bioscooptheater, naar een ontwerp van de bouwkundige W.F. Meijerink. Initiatiefnemer was de voormalige koetsier Gerrit Holl. De bioscoop kreeg de naam Archipel-Theater; de ingang kwam aan de Zeeburgerstraat. In de zaal, die volgens kranten vrij sterk opliep, was plek voor 600 bezoekers. Op de openingsavond, 31 maart 1934, draaide de Amerikaanse speelfilm Cavalcade, met in de hoofdrollen Diana Wynyard en Clive Brook. Het Archipel-Theater sloot al na enkele maanden vanwege een ingewikkelde ruzie tussen de exploitanten, huurder Holl en de M.A.G.V., die nog altijd eigenaar was van het gebouw. Uiteindelijk werd Holl failliet verklaard en gunde de M.A.G.V. de exploitatie aan J.J. Otter - tevens uitbater van het Ceintuurtheater en Astoria. Onder de naam Odeon ging de bioscoop in december 1934 weer open.
Odeon sloot in 1968, als een van de laatste buurtbioscopen in Amsterdam. Het jaar erop nam hout- en keukenhandel Houtsma de ruimte in gebruik als 'karweicentrum'. Houtsma was al langer de gebruiker van de winkelruimtes in de voormalige stal aan de Zeeburgerstraat; alleen de hoek had een andere gebruiker, namelijk koffiehuis De Gooyer. Houtsma bleef er tot 2014.
Sinds 2015 zit hier een filiaal van de winkelketen van Gideon Italiaander, een opkoper en handelaar in restpartijen, webshop-retouren en inboedels.
Als beleggingsmaatschappij heeft de Maatschappij Amsterdams Goederenvervoer tot in de jaren 1980 bestaan. Tot 1980 was het bedrijf een NV met een notering aan de Amsterdamse beurs. Begin jaren 1970 was het kantoor nog gevestigd op Zeeburgerstraat 2.
Oud adres: Sarphatistraat 156.
Sarphatistraat naast 730, Zeeburgerstraat 6
- Datering:
- 1888
- Ontwerp:
- Bakker, J.
- Bouwstijl:
- Oorsponkelijke functie:
- Wagenstalling
- Status:
- Bronnen & links:
- SAA: archief bouwdossiers; krantenarchief KB
- Aanbesteding: Algemeen Handelsblad 2-5-1888, (Delpher) resolver.kb.nl/… ; Het Nieuws van den Dag 10-5-1888, (Delpher) resolver.kb.nl/…
- Beschrijving bedrijf: Dagblad van Zuidholland en 's Gravenhage 25-2-1889, (Delpher) resolver.kb.nl/…
- Biografie C. Tamminga van Eysinga: www.iisg.nl/… (pdf)
- Over Elly Tamminga: resources.huygens.knaw.nl/…
- Einde vervoer postbodes: Algemeen Handelsblad 7-1-1906, (Delpher) resolver.kb.nl/…
- Beschrijving bioscoop: De Tribune 31-3-1934, (Delpher) resolver.kb.nl/…
- Ruzie: Het Volk 11-10-1934, (Delpher) resolver.kb.nl/… ; idem 31-10-1934, (Delpher) resolver.kb.nl/… ; De Tribune 21-12-19334
- Laatste wijziging:
- februari 2026
Er zijn 4 afbeeldingen in de beeldbank van het Stadsarchief die gerelateerd zijn aan dit adres.