Pand op de hoek Gerard Doustraat / Nicolaas Berchemstraat / Stadhouderskade. De naam van de architect is onbekend.
Het is gebouwd in 1871 door de aannemersfirma C. Plaat & Zoon, waarvan de naam ook op de bouwtekening staat; wellicht heeft de aannemer het pand ook ontworpen. Eigenaar van het bedrijf was destijds de metselaar en makelaar S.W. van Rouendal. Opdrachtgever was jhr. mr. W.E.J. Berg van Dussen Muilkerk (1813-1888), gemeenteraadslid van 1850 tot 1876 en gedurende die periode ruim twintig jaar wethouder onderwijs. Daarnaast was hij directeur van de Crediet-Vereeniging, een soort club voor onderlinge kortlopende leningen.
Berg liet het pand bouwen voor zijn zoon, de kunstschilder Joan Frans Berg (1851-1935). Joan Berg ging veel om met schilders als Geo Poggenbeek, Georg Breitner en Hein Kever. Zowel vader als zoon Berg verhuisde in 1879-1880 naar Den Haag; dit pand werd verkocht.
De nieuwe eigenaar, de gemeente, had het pand gekocht met als doel het gedeeltelijk te slopen om de ingang van de Gerard Doustraat te verbreden. Zover is het niet gekomen. Op de begane grond kwam een ontvangkantoor van de rijksbelastingen.
Vanaf 1881 was dit het eerste kantoor van de directie van de 'Rijks Postspaarbank', een van de voorlopers van de huidige ING. De bank had ook een bureau op de Nieuwezijds Voorburgwal, naast het toenmalige hoofdpostkantoor; daar konden Amsterdammers terecht om hun spaargeld te storten. Aanvankelijk werd hier in Zuid alleen de verdieping gebruikt, totdat het belastingkantoor in 1882 vertrok naar de Sweelinckstraat. Destijds woonde architect J.E. van der Pek boven het kantoor. Het gebouw werd in 1884 uitgebreid.
De Rijkspostspaarbank verhuisde in 1901 naar een nieuw hoofdkantoor in de Van Baerlestraat. Hier kreeg toen het bureau van de schutterij onderdak. Dat was een oude organisatie gericht op handhaving van orde en veiligheid, een soort plaatselijke militie. In de negentiende eeuw was hun rol overgenomen door de veel beter georganiseerde politie; daarom werden de schutterijen in heel het land rond 1907 opgeheven.
Hier kwam vervolgens in 1912 een politiebureau, dat er tot in de jaren 1980 heeft bestaan. Daarna werd het een winkel.
Gemeentelijk monument sinds 1980.
Stadhouderskade 115, Gerard Doustraat 183
- Buurt:
- Oude Pijp, Zuid
- Datering:
- 1871
- Ontwerp:
- Bouwstijl:
- Neoclassicisme XIXB
- Oorspronkelijke functie:
- Atelierwoning
- Status:
- Gemeentelijk monument (200349)
- Bronnen & links:
- Monumenten Inventarisatie Project
- Bouwtekening 1871, archief.amsterdam/…
- Plaat & Van Rouendal: Staatscourant 20-4-1870, (Delpher) resolver.kb.nl/…
- Berg van Dussen Muilkerk: NNBW, resources.huygens.knaw.nl/…
- Aankoop door gemeente: Algemeen Handelsblad 22-5-1880, (Delpher) resolver.kb.nl/…
- Belastingkantoor: Het Nieuws van den Dag 11-5-1882, (Delpher) resolver.kb.nl/…
- Hoekpand met een verleden: amsterdamopdekaart.nl/…
- Laatste wijziging:
- september 2026
Er zijn 14 afbeeldingen in de beeldbank van het Stadsarchief die gerelateerd zijn aan dit adres.