De voormalige bioscoop Nöggerath, sinds 1983 onderdeel van het Tuschinski-complex. F.A. Nöggerath opende de bioscoop in september 1907 onder de naam Bioscope-Theater. Tot de opening van Tuschinski was het de grootste bioscoop van de stad.
De gevel werd tussen 1945 en 1949 grondig verbouwd in de stijl van de Nieuwe Zakelijkheid, naar een ontwerp van de architecten Van Vreeswijk en Klijn. In 2001 werd de gevel in oorspronkelijke staat hersteld. Het gebouw werd toen Tuschinski Arthouse, met drie zalen. Van het originele interieur resteert niets. De foyer wordt sinds 2020 geëxploiteerd als Bar Abraham.
Franz Anton Nöggerath (Neheim-Hüsten, Noordrijn-Westfalen 1859 - Amsterdam 1908) was eigenaar van het Flora-theater in de Amstelstraat, waar hij af en toe al filmbeelden vertoonde. Hij maakte ook zelf films, al in de negentiende eeuw. Wellicht heeft het succes daarvan hem op het idee gebracht een apart filmtheater te openen. Het gebouw, met plaats voor 600 bezoekers, werd in tien weken gebouwd.
Het Algemeen Handelsblad nam in september 1907 een kijkje en schreef onder meer:
De Reguliersbreestraat had gisteravond een nog levendiger aanzien dan gewoonlijk. Perceel 34, tot voor korten tijd de modezaak van den heer Determeijer herbergende, is herschapen in de entree van een nieuw theater. De gevel is sober opgetrokken en maakt een vriendelijken indruk. Met het bovenbedoelde winkelhuis waren nog een aantal huisjes, in de stegen daarachter, noodig om voldoende terrein te krijgen voor een zaal van eenigen omvang met toebehooren. En dit alles heeft de architect P. C. Samwel door den aannemer J. N. Hendrix in enkele maanden tijds tot stand gebracht.
Er is ruimschoots profijt getrokken van de beschikbare ruimte. De zaal zelve is zeer eenvoudig met een ondiep tooneeltje. Een viertal uitgangen is in de Schapensteeg aangebracht en ook in de Land van Beloftesteeg bevindt zich een nooduitgang. [..]
De Nöggerath wordt wel eens de eerste vaste bioscoop van Amsterdam genoemd, d.w.z. niet in een circustent of als bijprogramma van een theater. Dat was echter de in 1906 geopende Bijou Biograph in de Damstraat. Wel was de Nöggerath de eerste Amsterdamse bioscoop in een speciaal voor filmvoorstellingen gebouwd pand.
Timmerman-architect Petrus Cornelis Samwel (Den Helder 1874 - Los Angeles, VS, 1951) had in 1904 het nieuwe Grand-Théâtre van de gebroeders Van Lier ontworpen, Amstelstraat 21-23 (afgebroken kort na WO II). Hij had het vak geleerd op de bureaus van P.J.H. Cuypers en H.P. Berlage, en werkte vanaf 1902 als zelfstandig architect. Hij vertrok in 1908 met vrouw en kinderen naar Canada. In Winnipeg werkte hij ook als architect en als bouwkundig tekenaar. In 1921 trok hij naar Florida in de VS, en in 1932 naar Los Angeles. Daar kwam hij in 1951 om het leven bij een verkeersongeluk.
Nöggerath. Reguliersbreestraat 34
- Datering:
- 1907
- Ontwerp:
- Samwel, P.C.
- Bouwstijl:
- Art nouveau
- Oorsponkelijke functie:
- Bioscoop
- Status:
- Bronnen & links:
- Aanbesteding: Algemeen Handelsblad 12-5-1907, (Delpher) resolver.kb.nl/…
- Citaat: Algemeen Handelsblad 9-9-1907, (Delpher) resolver.kb.nl/…
- Over Samwel: Dictionary of Architects in Canada, web.archive.org/…
- Laatste wijziging:
- juli 2026
Er zijn 10 afbeeldingen in de beeldbank van het Stadsarchief die gerelateerd zijn aan dit adres.