Tweede Jacob van Campenstraat 87-89

Blok van oorspronkelijk 40 rug-aan-rugwoningen van de Vereeniging Salerno. Dit was het laatste grotere project van architect Leliman.

De Vereeniging opende in 1869 de inschrijving voor een lening van ƒ 100.000,- om de huizen te kunnen bouwen.

Het waren voornamelijk eenkamerwoningen; de woningen op de begane grond hadden twee kamers. Er waren bedsteden in de woonkamer en op de verdiepingen ook in de keuken. De wc's van de woningen op de begane grond waren in een hoek van de keuken; die van de woningen op de verdiepingen waren in het trappenhuis; alle privaten lagen tegen de buitenmuur en hadden een raam. De woningen hadden geen badkamers.

Schrijfster Hélène Mercier beschreef in 1886 een van de benedenwoningen. Ze was vooral enthousiast over de ordelijke woonkamer:

Door een niet zeer groote, maar geriefelijke keuken, waarin een privaat, en waarachter men een afgesloten ruimte vindt, die bij een klein gezin tot bergplaats, bij een groot tot slaapplaats van kinderen kan dienen, treedt men een groot vierkant vertrek binnen, waar men in een soort alkoof een ijzeren ledekant met licht bruingele bedgordijnen ziet staan, dat bij de woning in huur wordt gegeven en aan de eene zijde door een tweede slaapplaats voor kinderen, aan de andere door een diepe hangkast wordt gedekt. De kamer heeft twee vensters, is licht geschilderd en behangen en kan, nadat de bedden zijn opgemaakt, den ganschen dag op orde blijven, omdat al wat tot wasschen en koken behoort in de keuken geschiedt.

Mercier wees op het verschil met een krotwoning in de Jordaan waarvoor vrijwel dezelfde huur betaald moest worden. Ze voelde zich "door het contrast [..] tot schreiens toe bewogen".

Het vijftigjarig bestaan werd in juli 1922 groots gevierd, met onder meer een erepoort in de straat. Het echtpaar Sinnige, dat er al vanaf het begin woonde vierde, tegelijk het 50-jarig huwelijk en werd extra in het zonnetje gezet. Timmerman Simon Sinnige (Uitgeest 1842 - Amsterdam 1924) en zijn vrouw Geertruida Catharina Bakker (Breda 1843 - Amsterdam 1927) kregen hier zeven kinderen, waarvan er drie in het eerste levensjaar overleden.

Eén krant meldde dat ook "de bekende kruier Pau Mattijssen" er al vijftig jaar woonde. Dat was Paulus Mattijsen (Amsterdam 1847 - 1929), die er volgens het bevolkingsregister in 1874 was komen wonen. Waarom hij zo bekend was is ons niet bekend; wellicht omdat hij in 1900 getuige was in een geruchtmakende oplichtingszaak. Het kan ook zijn dat zijn transportbedrijfje bekend was ("kruier" is een te bescheiden omschrijving). Mattijsen woonde hier met achtereenvolgens zijn eerste en tweede vrouw, en met hun zeven kinderen (twee waren jong overleden).

Inmiddels zijn alle woningen voorzien van een douche; het is ons niet bekend wanneer die zijn aangebracht.

Oorspronkelijke adressen, tot augustus 1909: Jacob van Campenstraat 53-59.

Tweede Jacob van Campenstraat 87-89, Tweede Jacob van Campenstraat 93-95

Datering:

1872

Ontwerp:

Leliman, J.H.

Bouwstijl:

Eclecticisme

Oorsponkelijke functie:

Woningen (gestapeld)

Status:

Gemeentelijk monument (222027)

Bronnen & links:

• Monumenten Inventarisatie Project
• Uitschrijven lening: Algemeen Handelsblad 8-6-1869, (Delpher) resolver.kb.nl/…
• Aanbesteding: Algemeen Handelsblad 5-2-1872, (Delpher) resolver.kb.nl/… ; idem 18-2-1872, resolver.kb.nl/…
• Citaat Mercier: uit Over arbeiderswoningen. In Eigen Haard no. 19, 1886, p.237. (Delpher) resolver.kb.nl/…
• Feest 1922: De Standaard 5-7-1922, (Delpher) resolver.kb.nl/… ; Het Nieuws van den Dag 15-7-1922, (Delpher) resolver.kb.nl/…

Laatste wijziging:

maart 2026

• Jan Leliman
• Vereeniging Salerno

• Sociale woningbouw in de 19e eeuw

• Eclecticisme