Stoom-meel- en broodfabriek. Jan Leliman ontwierp het gebouw; professor S. Bleekrode ontwierp de machines.
De arts en stedenbouwer Samuel Sarphati nam in 1855 het initiatief tot de oprichting van de Maatschappij voor Meel- en Broodfabrieken. Hij dacht in een fabriek beter en goedkoper brood te kunnen bakken dan de traditionele bakkers. En dat bleek waar: stoomkracht en heteluchtovens maakten continu-productie mogelijk, van beter en hygiënischer geproduceerd tarwebrood. De prijs was 30% lager dan die van de bakkers.
De fabriek werd een groot succes, en kreeg navolging van andere broodfabrieken. Het prijskartel van de bakkers was doorbroken.
Het complex werd gebouwd op de plek waar eerder de stedelijke stratenmakerswerf gevestigd was. Die was verplaatst naar een terrein aan de Nieuwe Prinsengracht. Sarphati's Vereniging voor Volksvlijt kocht in 1856 het oude terrein.
Na een brand in 1879 werd de fabriek herbouwd.
Eind jaren 1930 werd de fabriek nog gemoderniseerd. In 1955 werd de bakkerij verkocht aan Carels' Luxe Brood- en Banketbakkerijen en werd de productie verplaatst naar diens fabriek aan de Lauriergracht.
In 1966 werd het fabriekscomplex afgebroken. Het stond toen reeds enkele jaren leeg. De vijftig meter hoge schoorsteen was in 1939 al afgebroken.
Vijzelgracht 28-40
- Datering:
- 1856
- Ontwerp:
- Leliman, J.H.
- Bouwstijl:
- Oorsponkelijke functie:
- Broodfabriek
- Status:
- Gesloopt, 1966.
- Bronnen & links:
- S. Sarphati: Plan tot het oprigten van broodfabrieken. In de Landbouw-courant van 11 oktober 1855, (Delpher) resolver.kb.nl/…
- Aankoop terrein: De Tijd 28-5-1856, (Delpher) resolver.kb.nl/…
- Overname door Carels': Telegraaf 7-6-1955, (Delpher) resolver.kb.nl/…
- Laatste wijziging:
- januari 2026
Er zijn 56 afbeeldingen in de beeldbank van het Stadsarchief die gerelateerd zijn aan dit adres.