Fabrieksgebouw van de verffabrikant Vettewinkel, later Sigma Coatings. De fabriek werd in 2008 gesloten, toen het bedrijf naar het westelijk havengebied verhuisde.
Het monument is het rechterdeel van het pand. Het heeft een vierkante plattegrond van 20 bij 20 meter. In het eerste ontwerp telde het drie bouwlagen. Op de begane grond kwam in het ontwerp een magazijn en/of werkplaats; de eerste verdieping diende als magazijn en werkplaats; op de tweede verdieping kwamen een laboratorium, kantine en enkele kantoorkamers. Nog in 1958 werd een derde verdieping toegevoegd, waar het laboratorium kwam.
Volgens architectuurkenners (in de welstandcommissie) toont het gebouw 'ontluikend brutalisme'. Dat is een stroming in de architectuur uit circa 1950-1980 die gekenmerkt wordt door zich herhalende geometrische vormen, en door het gebruik van ruw beton in de gevel. In dit gebouw is het beton van de constructie nog wel afgedekt - wat je bij een verffabriek ook wel mag verwachten. Het gevelbeeld wordt verder bepaald door de grote raampartijen met stalen kozijnen en bakstenen borstweringen.
Het oudere, linkerdeel van het pand is in 1934 ontworpen door G.J. Langhout. Het was in gebruik als lakfabriek en magazijn. Het bestond aanvankelijk uit één bouwlaag; de verdiepingen kwamen in 1947. De hydraulische lift tegen de noordgevel (de blauwe kolom) dateert uit 1982.
Achter de fabriek, bij de Nieuwe Vaart, staat nog de ook uit 1934-35 daterende lakstokerij. In de noordoosthoek van het terrein, langs de Nieuwevaartweg, stond tot 2019 een gebouw met laboratorium en dienstwoning, ook uit de jaren '30. Die gebouwen werden eveneens door Gerard Langhout ontworpen.
Gerard en Anton Langhout waren broers. Wellicht is het pand door medewerkers van hun bureau ontworpen; zelf waren ze in 1957, toen het gebouw werd aanbesteed, de pensioengerechtigde leeftijd al gepasseerd.
De geschiedenis van Vettewinkel gaat terug tot 1809. Aan de Prins Hendrikkade / Oudezijds Kolk staat nu nog het voormalige bedrijfspand in de binnenstad. De firma had vanaf 1875 een fabriek aan de Haarlemmertrekvaart. Toen die moest wijken voor woningbouw, werd de fabriek aan de Cruquiusweg gebouwd.
Vettewinkel bleef tot 1970 zelfstandig. Vanaf 1972 werden de producten onder de merknaam Sigma verkocht; vandaar dat het pand ook wel bekend staat als de Sigmafabriek. In 2008 sloot het bedrijf hier de deuren. In de laatste jaren was het complex vooral als magazijn gebruikt; de productie was vermoedelijk al in de jaren 1990 verplaatst naar de Oceanenweg in het westelijk havengebied.
Het gebouw uit 1958 werd in 2012 aangewezen tot gemeentelijk monument.
In 2019 werd begonnen met de herontwikkeling van het complex, als onderdeel van de transformatie van het Cruquius-schiereiland van industriegebied tot gemengd woon-werkgebied. De verffabriek bleef staan en kreeg er twee verdiepingen bij (ontwerp: IAA architecten). Er kwamen appartementen en ateliers in. Van het oudere linkerdeel werd de betonconstructie behouden. De blauwe liftschacht werd verwijderd. Het laboratorium werd afgebroken; de vervallen lakstokerij bleef gedeeltelijk behouden en werd verbouwd tot drie woningen.
Lang had alleen het laboratoriumgebouw een eigen adres: Cruquiusweg 102-104. Op een zeker moment hanteerde het fabriekspand het nummer 102A. Inmiddels is het oude deel van de fabriek Cruquiusweg 104, het nieuwe deel Lijnoliestraat 15-27 en de lakstokerij Lijnoliestraat 14-16 / Verfstraat 1.
Lijnoliestraat 15-27
- Datering:
- 1958
- Ontwerp:
- Langhout, G.J. & A.J. Langhout
- Bouwstijl:
- Functionalisme
- Oorsponkelijke functie:
- Fabriek
- Status:
- Gemeentelijk monument (200650)
- Bronnen & links:
- Mooi lost op: Bouwhistorisch Onderzoek Sigma-Locatie. Amsterdam, november 2015.
- H. Winius: NV Vernis- en Verffabriek voorheen H. Vettewinkel en Zonen te Amsterdam. www.winiusenco.nl/…
- Aanbesteding 1934: Algemeen Handelsblad 16-11-1934, (Delpher) resolver.kb.nl/…
- Laatste wijziging:
- juli 2026
Er zijn 4 afbeeldingen in de beeldbank van het Stadsarchief die gerelateerd zijn aan dit adres.