De Vondelkerk was tot 1977 in gebruik als rooms-katholieke kerk. De kerk was gewijd aan het Allerheiligst Hart van Jezus. Het gebouw staat op een denkbeeldig eiland midden in de Vondelstraat. In 1882 was de bijbehorende pastorie gereed.
De kerk is een kruisbasiliek: de zijbeuken zijn lager dan de middenbeuk. Opmerkelijk is de centrale plaatsing van de vieringtoren, pal boven de grote, achtkantige kruising. De eveneens achtkantige toren rust middels een stalen constructie op de pijlers.
Destijds stond de kerk aan het einde van de Vondelstraat. De grond werd ter beschikking gesteld door de advocaat Van den Biesen, die secretaris werd van het kerkbestuur. Ook de pastoor van Bovenkerk, J.W. Brouwers, stond grond af.
Architect dr. P. Cuypers, tevens ontwikkelaar van de Vondelstraat, leverde het ontwerp. De eerste steen werd op 1 maart 1872 gelegd door de deken van Amsterdam, H. van Luenen. Hij leidde ook de inzegening op 20 juni 1873. Pastoor Brouwers hield toen een feestrede. Op dat moment was alleen het koor gereed, maar dat was kennelijk genoeg om er alvast missen in te vieren.
Voor de financiering werden obligaties uitgegeven. Cuypers leverde ook een flinke bijdrage. Toen dat geld op was werd in 1874-1875 een grote loterij gehouden. Er werden allerlei kunstvoorwerpen verloot, ter beschikking gesteld door onder meer paus Pius IX, koningin Sophie en de Franse architect Viollet-le-Duc, vriend en leermeester van Cuypers. Met de opbrengsten kon de bouw in juni 1875 worden voortgezet. Drie jaar later was de bouw zo goed als gereed; weer twee jaar later, op 16 juni 1880, werd de kerk plechtig gewijd door de bisschop van Haarlem. De Amsterdamse burgemeester Van Tienhoven zat op de eerste rij.
In november 1904 werden de toren en een deel van de kerk door brand verwoest. Oorzaak van de brand was een onoplettende loodgieter die in de toren aan het werk was. Het gebouw werd herbouwd onder leiding van Cuypers' zoon Jos, nu met een iets lagere toren.
Na de ontwijding in 1977 werd het gebouw eigendom van een beleggingsmaatschappij die het wilde slopen. Daar werd geen vergunning voor verleend. Het leegstaande gebouw werd gekraakt en bleef dat tot 1985. Toen werd het gekocht door de in 1980 door particulieren opgerichte stichting Vondelkerk, die het liet renoveren o.l.v. bureau Van Stigt. Een van de eerste gebruikers in 1986 was de stichting Openbaar Kunstbezit, die overkwam uit Weesp.
Sinds 1996 is Stadsherstel de eigenaar van de kerk. De kruising en het koor worden tegenwoordig gebruikt voor zaalverhuur en concerten. Sinds 2017 houdt de Liberty Church, een Engelstalig kerkgenootschap, er op zondag kerkdiensten. Het schip is verbouwd tot kantoorruimte.
Bij een brand in de Nieuwjaarsnacht van 2025-2026 raakte de kerk weer zwaar beschadigd. Oorzaak was ditmaal hoogstwaarschijnlijk illegaal afgestoken vuurwerk. De brand begon bovenin de grote toren en breidde zich door vallende brokstukken uit naar de rest van het gebouw.
- Deel van Vondelstraat
Vondelkerk. Vondelstraat 120
- Datering:
- 1872-1880
- Ontwerp:
- Cuypers, P.J.H.
- Bouwstijl:
- Neogotiek
- Oorsponkelijke functie:
- Kerk
- Status:
- Rijksmonument (5907)
- Bronnen & links:
- Monumenten Inventarisatie Project
- G. Hoogewoud, J.J. Kuyt, A. Oxenaar: P.J.H. Cuypers en Amsterdam, pp. 52-58. Staatsuitgeverij, Den Haag 1985.
- Eerste steen: Algemeen Handelsblad 4-3-1872, (Delpher) resolver.kb.nl/…
- Inwijding: De Tijd 23-6-1873, (Delpher) resolver.kb.nl/…
- Loterij: De Tijd 16-3-1874, (Delpher) resolver.kb.nl/…
- Eerste paal vervolg: De Tijd 17-6-1875, (Delpher) resolver.kb.nl/… ; gereed: idem 24-6-1878, (Delpher) resolver.kb.nl/…
- Consecratie: De Tijd 17-6-1880, (Delpher) resolver.kb.nl/…
- Laatste wijziging:
- januari 2026
Er zijn 134 afbeeldingen in de beeldbank van het Stadsarchief die gerelateerd zijn aan dit adres.